Hoe leer ik leven met AI

Ik herinner me dat ik als jong kind onder de indruk was van de tekenfilmversie van een verhaal. Een mythe eigenlijk, afkomstig uit een jong land: de Legende van John Henry en zijn 10-pond hamer.

https://www.youtube.com/watch?v=kb8ItdNKo0w

De Legende van John Henry (1974)

In het verhaal wordt de spoorwegarbeider John Henry uitgedaagd voor een wedstrijd tegen een stoomgedreven machine. Henry verslaat de machine, maar bezwijkt door uitputting. Er is een zekere historische waarheidsgetrouwheid van de gebeurtenissen in het verhaal (zoals bij Homerus), maar de legende overstijgt haar eigen historiciteit. Het is een krachtige metafoor, een mythologie, voor het industriële tijdperk. Het is een verhaal over moed tegen de verwachtingen in, over heldendom en uiteindelijke nederlaag. Een tragedie die een krachtige waarheid van de menselijke conditie laat zien en ons onze eigen benarde situatie onthult. Het heeft een grote indruk op mij achtergelaten. Ik was het buitenbeentje in een familie van computerengineers, en mijn vader, die in de jaren zeventig bij IBM werkte, had me uitgelegd dat zijn werk bestond uit het implementeren van computersystemen die administratief personeel overbodig zouden maken. Ik realiseerde me al op jopnge leeftijd dat we in onze moderne tijd allemaal op weg waren om John Henry te worden.

Misschien is het goed nieuws dat sommige banen overbodig worden. Er zijn veel posities in het hedendaagse kantoorecosysteem die bestaan uit het zielloos volgen van protocollen, het produceren van hersenloze resultaten van aanhoudende middelmatigheid; banen die door de onlangs overleden filosoof David Graeber (in zijn 2018 verschenen boek ‘Bullshit Jobs: A Theory’) ‘bullshitbanen’ werden genoemd. Deze alomtegenwoordige middelmatigheid is gemakkelijk te vervangen door AI-materiaal. Maar dat toont nog niet de merites van AI aan. Ik heb een hekel aan middelmatigheid. Ik vrees een wereld met meer ervan, of het nu door AI geproduceerd is of niet.

Dit zet me voor een soort dilemma. Met path-finder ben ik deel van iets waarvan ik geloof dat het waardevol, maar ook serieuze twijfels bij heb. Ik ben overtuigd van de waarde die we proberen te creëren voor eindgebruikers, maar het kost me een hoop moeite om de achterliggende AI-technologie te adopteren.

Een psycholoog heeft me ooit verteld over de kracht van ‘alsof’. Het werkt goed bij mensen met PTSS, maar heeft ook een algemene toepassing. Het was een van de meest contra-intuïtieve adviezen die ik ooit heb gekregen. In situaties die overweldigend aanvoelen, stel jezelf de vraag: ‘Hoe zou mijn gedrag eruitzien als ik op dit moment deze intense angst niet zou ervaren?’ En dan voer je simpelweg het antwoord uit. De moedige daad is niet het resultaat van moed, moed is het resultaat van gewoon het moedige doen. Dit wordt een van die enigmatische, zelfvervullende creaties van de verbeelding die aangeven dat het principe daadwerkelijk werkt.

Met dit principe in gedachten, heb ik besloten mijn dispositie jegens AI te wijzigen, om zo mijn dilemma te ontmantelen. Ongeacht mijn persoonlijke gevoelens, moet ik werken vanuit het uitgangspunt dat het gebruik van AI net zo alomtegenwoordig zal zijn als de zakrekenmachine ooit was, en net zo alledaags als spreadsheets of busprijzen. Ik moet deze nieuwe samenwerking met ‘intelligente’ ‘agenten’ (beide termen moeten met de nodige korrel zout worden genomen) met moed en integriteit aangaan. Het is belangrijk om mijn verwachtingen te temperen, maar ik zal een AI systeem respectvol moeten benaderen, alsof het een vriendelijke en coöperatieve collega is, een kunstmatig dan wel, maar wel begrijpend, beschaafd, empathisch zelfs. Mijn best doen om ertegen te spreken alsof ik het ergens over heb met, laten we zeggen, een vertrouwd en betrouwbaar personage zoals Star Trek: The Next Generation’s sympathieke robot commandant Data.

Ik zal deze sprong in het diepe moeten wagen, ondanks mijn gebrek aan vertrouwen, door mezelf te overtuigen met de volgende rationalisaties: AI is wat het is, en het gaat niet meer weg. We moeten leren het te vertrouwen, omdat we het allemaal zullen gaan gebruiken. We moeten deze realiteit in ons voordeel gebruiken, want je kunt er zeker van zijn dat anderen dat ook zullen doen.

Ik heb een vrij specifiek project in gedachten waar het systeem aan kan bijdragen, iets dat een klein onderzoeksteam een tijdje bezig kan houden. Misschien kan ik in ieder geval wat tijd besparen.

Ik houd je op de hoogte.

Mathijs